CUMHURİYET’İ SİMGELEYEN FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ

Yıllardır her Cumhuriyet Bayramında bu resmi tekrar yayınlar, sayfalarımda kapak resmi olarak kullanırım. Benim için Cumhuriyet’i en güzel ifade eden, o yılları anımsatarak bugünlerin değerini bilmemizi sağlayan en anlamlı fotoğraftır bu. Bu fotoğraf 1933 yılının Cumhuriyet Bayramı’nda Uşak’ın ilk fotoğrafçısı Hüsnü Kazım Özler tarafından Uşak’ta çekilmiş.

Fotoğrafın aslı siyah-beyaz, sonradan renklendirilmiştir. 1990’lı yıllarda sanatçı Gülse BİRSEL’in babası bu fotoğrafı evde buluyor. Kuzeni Kamil Kabalak’ın oğlu Hasan Kabalak’a, Ankara’ya yolluyor. Onlar da Genelkurmay Başkanlığı’nın arşivine gönderiyorlar. Fakat arşive yanlışlıkla Ankara’da 1929’da çekilmiş diye kaydediliyor. 2007 yılında, fotoğraftaki Kamil Kabalak’ın yeğeni, (maalesef çok yakın zamanda rahmetli olan) Tuğgeneral Zeki Güngör, dayısının bulunduğu resmi, bir askeri tesiste “Ankara–1929” yazısıyla görüyor. Düzeltilmesi için dava açıyor.

Fotoğrafın Uşak’ta çekildiği tespit ediliyor. Cumhuriyet’i işte böyle kurduk: Şapkalısı, başı açığı, yemenilisi, kravatlısı, sakallısı, saçı kapalısı, saçı görüneni, şalvarlısı, takım elbiselisiyle… O zamanlar Anadolu’nun % 80’i köylerde yaşıyor, Okuma- yazma oranı yaklaşık % 3-4 civarında. Kurtuluş Savaşı sonrası Anadolu’nun batısında kaçan düşman Yunanlılar tarafından 830 köy tümüyle, 930 köy kısmen yakılmış, halkın çoğuna işkence edilmiş.

Tüm Anadolu’da sadece 2500 km. karayolu, tamamı yabancılara ait 4112 km. demiryolu var. Donanma çürümüş, askeri araç ve teçhizat Mondros Mütarekesi sonucunda İtilaf Devletleri’ne teslim edilmiş, ordu terhis edilmiş. Salgın hastalıklar artmış, 3 milyon kişi trahom, sıtma ve frengili. Doktor sayısı sadece 344, sağlık memuru 434, eczacı sayısı ise çoğu yabancı olmak üzere sadece 60. Yüzbinlerce çaresiz şehit ailesi, dul ve yetimler, bakacak kimsesi olmayan yaşlılar açlık ve kıtlıkla mücadele ediyor.  Sadece 281 sanayi kuruluşu ve fabrika var, onun da % 85’i yabancıların elinde. Devlet borç içinde ve Düyun-u Umumiye koşulları gereği Osmanlı’dan kalan 100 milyon liradan fazla borç her yıl düzenli olarak ödenmek zorundaydı.

Cumhuriyet’le birlikte tüm bu sorunlara çözümler arandı, devrimlerle eğitimde, tarımda, sanayide, sosyal ve ekonomik konularda büyük ilerlemeler sağlandı. Bu yıllar Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarihte eşine rastlanmayan örnek çalışmalarla çağdaş, demokratik, laik ve sosyal bir ulus devlet haline geldi. Birçok yabancı şirket ve demiryolları yabancılardan satın alındı, yeni fabrikalar kuruldu, binlerce okul açıldı, yollar ve köprüler yapıldı.

Eğitim düzeyi Latin harflerine geçilmesiyle % 50’lerin üzerine çıktı. Üniversiteler, hastaneler, sağlık ocakları yapıldı. Tarım ve sanayide üretim arttı. Dil, tarih ve kültür alanlarında birçok çalışmalar yapıldı.Cumhuriyet kurulduktan tam 10 yıl sonra TBMM. kürsüsünden 10. Yıl Nutku’nda Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK şunları söyledi:… “Yurttaşlarım!Az zamanda çok ve büyük işler yaptık. Bu işlerin en büyüğü, temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyeti’dir.

Yılmaz ÖRMECİ
Alıntı

Rapor Et

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
Tüm Torumlar

Yükleniyor…

0